Deze pagina behandelt de gedachtegang van Actio Populi. Om uw vragen te beantwoorden in verband met directe democratie en referendums, klik hier.


 

 

 

Inleiding

Actio Populi is een onafhankelijk en strikt neutraal burgerinitiatief dat het onvermogen en/of de onwil van politici wil verhelpen. Volgens ons dient de democratie en dus ook de politiek voor de burger, door de burger en van de burger te zijn. Jammer genoeg stellen we vast dat we louter behandeld worden als kiesvee.

Met de oprichting van de vzw Actio Populi willen we kordaat optreden tegen de wortel van de meeste problemen in onze samenleving: de schijndemocratie in België. Dat de democratie in crisis zou zijn, is pure volksverlakkerij. Er is nog nooit echt sprake geweest van een democratie in dit land (W. DEWACHTER, De mythe van de parlementaire democratie. Een Belgische analyse, 2001).

Die schijndemocratie heeft heel wat gevolgen voor ons:

  • torenhoge belastingen terwijl vele diensten die we in ruil krijgen te kort schieten,
  • de privé-economie, de motor van een land, wordt overbelast,
  • privatiseringen van openbaar domein waar vroegere generaties hard voor gewerkt hebben opdat toekomstige generaties het beter zouden hebben (Electrabel),
  • toekennen van meer rechten aan daders dan aan slachtoffers,
  • de uitgaven van de parketten zijn onbekend,
  • verkopen van overheidsgebouwen aan weggeefprijzen,
  • regeringscrisissen (zelfs eentje van 500 dagen),
  • een onbestaand Zilverfonds en een tikkende pensioenbom,
  • schending van onze eigen Grondwet zonder dat we er iets aan kunnen doen (de goocheltruc met artikel van 195 van de Grondwet, benoeming van ministers door partijvoorzitters, enz.)
  • een superbureaucratie,
  • de bloei van een inefficiënte staatseconomie,
  • overbetutteling door de overheid door middel van allerlei ongevraagde en onnodige premies,
  • vriendjespolitiek door middel van subsidietoekenningen en politieke benoemingen,
  • klassenjustitie doordat onder andere misdrijven afgekocht kunnen worden,
  • urgente maatschappelijke problemen die niet aangepakt worden (klokkenluidersbescherming, onverjaarbaarheid kindermisbruik, enz.),
  • een nodeloos complexe staatsstructuur,
  • wanbeleid (verkoop Fortis, bestuur van Dexia, Waterwegen en Zeekanaal)
  • verspilling belastingsgeld (Dexia),
  • paradijs voor dievenbendes wegens gebrekkig justitieapparaat,
  • typisch opstarten van openbare werken voor de verkiezingen,

Verder tonen studies van de Europees Centrale Bank, Lars Feld en John Matsusaka aan dat wij één van de meest inefficiënte en niet-democratische overheden hebben.

De verspilling van belastingsgeld die hiermee gepaard gaat is tot op heden onbekend. (A. AFONSO, L. SCHUKNECHT, V. TANZI, European Central Bank Working Paper n° 242: “Public Sector Efficiency: An International Comparison”, July 2003; L.P.FELD, J.G.MATSUSAKA, “Budget Referendums and Government Spending: Evidence from Swiss Cantons”, Journal of Public Economics 87 (2003) 2703– 2724). Beide studies zijn te vinden bij downloads.

Om de politieke, economische en sociale wantoestanden een halt toe te roepen, hebben wij een aantal specialisten onder de arm genomen die ons begeleiden om de bevoegde instanties en/of personen te dagvaarden door middel van een collectieve dagvaarding.

We zullen via de rechtbank om de expliciete erkenning vragen van ons niet uitgesloten grondrecht: het recht om bindende referenda te houden. Dat dit betwist zal worden door politici en bepaalde opiniemakers, is een zekerheid. Maar wij hebben voldoende juridische argumenten om onze eis hard te maken. De scheiding der machten van de rechterlijke macht ten opzichte van de andere machten, is volgens ons het laatste redmiddel die we kunnen inroepen.

Tot nader order leven wij immers nog steeds in een rechtsstaat en niet in een politiestaat.

Noot: Een collectieve dagvaarding of class action is een rechtszaak waarbij een rechtsvordering door meerdere slachtoffers ingesteld wordt. Zo kunnen op een efficiënte manier alle legitieme aanspraken gebundeld worden tegen de verantwoordelijke partij(en).

Schets België

Het kan voor velen hard klinken, maar we leven nog steeds in het Ancien Regime.

Een Ancien Regime met een nieuw laagje verf als het ware. Het Ancien Regime werd gekenmerkt door de almacht van de koning (uitvoerende macht). In 1830 wou men dit verder verhinderen door een parlement (wetgevende macht) te installeren dat de koning (uitvoerende macht) zou controleren.

Nergens werd een expliciete bepaling ingebouwd om het parlement te verhinderen almachtig te zijn en in de Belgische grondwet wordt ook nergens expliciet het Belgische volk of de volkssoevereiniteit vermeld. Artikel 33 van de Grondwet bepaalt: “Alle machten gaan uit van de natie.” 

Wanneer men onbevangen naar onze samenleving kijkt, ziet men dat de burger noch het land leidt, noch er het fundament van is, noch dat het land georganiseerd is ten voordele van hem. Na een grondige analyse kan men niet anders dan vaststellen  dat democratie in ons land een manifeste onwaarheid is.

De politieke en economische elite leidt het land, is er het fundament van en is georganiseerd ten voordele van hen. De burgers zijn louter melkvee om financiering van de politieke partijen en om de banken te redden zonder zelf oorzaak van de bankencrisis te zijn.

De gevolgen van dit systeem worden hoe langer hoe duidelijker: politieke benoemingen, explosie staatsschuld, klassenjustitie, gevoel van machteloosheid, verdwijnen verworven sociale rechten, verloedering van het milieu, doofpotaffaires, corruptie, enz. De rauwe waarheid is dat door centralistisch en ondemocratisch bestuur dergelijke toestanden niet verhinderd kunnen worden.

Eén van de lichtpunten om dit op te lossen is het model van Zwitserland in België te implementeren. Dit land bewijst door middel van directe democratie en decentralisatie zulke toestanden te verhinderen, minstens snel en eenvoudig op te lossen vooraleer mensen zowel, fysiek, emotioneel als financieel ten onder gaan.

Analyse

PROBLEEM: PARTICRATIE OFTEWEL DE SCHIJNDEMOCRATIE IN BELGIE

Idealiter zijn parlementairen onafhankelijke vertegenwoordigers van het volk die in eer en geweten beslissingen ten dienste van het algemeen belang nemen. De werkelijkheid toont ons echter het tegenovergestelde. De kiezers denken of worden geacht te denken dat ze op een persoon stemmen die hen zal vertegenwoordigen: de volksvertegenwoordiger. In werkelijkheid stemmen ze op een partijsoldaat.

De kiezers mogen uiteindelijk slechts stemmen op verkiezingslijsten die vooraf gefilterd werden door de partijhoofdkwartieren. Enkel getrouwen van de partij die het belang van de partij boven het belang van het land of de burger stellen worden op de verkiezingslijsten gezet. Wij moeten stemmen op een lijst van personen waarvan de partijvoorzitters bepalen wie van hen verkiesbaar zijn. Overigens kunnen wij onze ministers niet rechtstreeks verkiezen.

Dit heeft niks meer met democratie te maken, dit heet particratie. Politici beweren dat de bevolking vrij is om te kiezen, maar dit is niet waar en kan uitgelegd worden aan de hand van volgende associatie:

“Een man wandelt op straat. Plots wordt hij overvallen door vijf dieven. Echter uit de goedheid van hun hart laten ze hem kiezen aan wie hij zijn portefeuille wil afgeven. Later verdedigen deze zich voor de rechter met het briljante argument: "Hij heeft toch mogen kiezen aan wie hij zijn portefeuille afgaf!!" Verontwaardiging alom bij deze dieven dat ze dieven zouden zijn!”

Parlementsleden zijn werknemers van hun partij. De meeste parlementsleden verlangen herverkiezing. Daar is echter de goedkeuring van hun partijleiding voor nodig. Zij zullen en kunnen niet stemmen volgens inzicht en geweten, anders verliezen ze hun job. Een heel klein groepje van partijvoorzitters bestuurt het land aan de hand van partijrichtlijnen. In deze lijnen dienen dan een ganse schare van alibi-verkozenen en alibi-aanwezigen te lopen willen zij hun zitje behouden.

De burger kan wel op parlementsleden stemmen, maar die parlementsleden hebben eenvoudigweg geen macht meer. Zij zijn gebonden aan de partijrichtlijnen die zij als partijsoldaten moeten gehoorzamen. Omdat er enkel door middel van coalities geregeerd kan worden, heeft de burger ook geen greep op wie er in de regering dan wel in de oppositie terechtkomt. Dat maakt de politieke elite zélf uit nadat de verkiezingen voorbij zijn. De burger heeft dus geen inspraak meer nadat die zijn stem uitgebracht heeft en moet dus blindelings vertrouwen op de goodwill en de beloftes van de verkozenen.

De politieke markt is goed voor een omzet van 300 miljoen EUR (gelijk aan de voetbalmarkt). Daarbij spreken we nog niet over de schade die dit systeem aanricht. Partijbesturen gaan steeds over het vergroten van het marktaandeel van de politieke partij.

De illusie als zouden er perfect neutrale technische oplossingen, zoals de scheiding der machten, bestaan kan tot gevaarlijk misverstanden leiden. In werkelijkheid betreden de uitvoerende en wetgevende macht voortdurend elkaars terrein. Van impermeabiliteit (ondoordringbaarheid voor mensen uit een andere macht) is er geen sprake. Verder stellen talloze studies vast dat de invloed van parlementsleden minimaal is. De wetten die zij geacht worden te maken, worden door de regering gemaakt. Zelfs de amendementen op wetsontwerpen worden overwegend door de regering gemaakt. En of de meerderheid in het parlement die wetsontwerpen goedkeurt, wordt ook beslist in de regering of in partijcenakels. Is er dan nog wel sprake van een scheiding der machten?

Er zijn drie echte machtscentra in de Belgische politiek die als wolven in schaapsvacht rondsluipen. Hun schaapsvacht is de scheiding der machten:

  • de regering,
  • de partijvoorzitters van de meerderheid die een 200tal poppetjes stuurt via de partijrichtlijnen,
  • de elite, een brede combinatie van zwaargewichten uit het bedrijfsleven, de politiek en de maatschappij, beter bekend als lobbyisten.

Meer en meer duikt nog een nieuwe uitwaseming op van de particratie: staatsgrepen gepleegd door partijvoorzitters. De formateurs worden gewoonweg gedomineerd door partijvoorzitters. Zelfs in onze schijndemocratie is dit ongrondwettelijk. De dagen onderhandelingen die aan de eigenlijke regeringsvorming voorafgaan duiden op een strijd tussen de partijen om postjes en bevoegdheden.

KUL-hoogleraar Wilfried De Wachter verwoordt het mooi in zijn ontluisterend boek (De mythe van de parlementaire democratie. Een Belgische analyse, 2001):

"De burger is een zwakke actor in het ingewikkelde en overvolle sociale kluwen van de politieke beslissingen in zijn land. De rechtstreekse verkiezing en het referendum worden hem ontzegd. Hij mist beslissende toegangen tot de top van de machtshiërarchie en tot de besluitvorming. Het beleid wordt particratisch en elitair voor de Belgische burger beklonken.”

Voor degenen die een democratische opvatting van ons land toegedaan zijn, is deze conclusie ons inziens toch wel zeer ontnuchterend. Volgens ons is het meest fundamentele recht van de burger een wezenlijke beslissingsbevoegdheid in zijn leefwereld. Daarom wil en zal Actio Populi inbreken via de rechterlijke macht in het elitair bastion.

GEVOLG 1: VRIENDJESPOLITIEK

Vriendjespolitiek (nepotisme) en particratie zijn duidelijk met elkaar verbonden in België. Kijk maar naar de talrijke politieke schandalen die zich voorgedaan hebben (D.BARREZ, Het land van de duizend schandalen. Encyclopedie van een kwarteeuw Belgische affaires, 1997)

Vriendjespolitiek kan in principe bij ieder voordeel een rol spelen, maar het betreft vooral de volgende situaties:

  • benoemingen en opvolgingen (vooral op hoge posten);
  • subsidietoekenningen;
  • verstrekking van leningen, al dan niet onder gunstige voorwaarden;
  • promoties binnen bedrijven en organisaties;
  • toekenningen van opdrachten, concessies, vergunningen en contracten;
  • het door de vingers zien van iemands fouten, lankmoedigheid bij bestuurlijke en strafrechtelijke sancties;
  • publieke of heimelijke steunverlening bij verkiezingen.

Bij gekozen posten is het moeilijk nepotisme voor te stellen, maar ook daar kan het (veelal indirect) voorkomen. Verkiezingen kunnen immers gemanipuleerd worden door bijvoorbeeld tegenkandidaten ertoe te bewegen zich terug te trekken, publiekelijk een kandidaat steun te betogen, financiële steun aan de kandidaat te geven of de media te beïnvloeden zodat ze zich slechts positief over de kandidaat uitlaten.

GEVOLG 2: VERSPILLING BELASTINGSGELD

Studies tonen duidelijk aan dat wanneer België directe democratie en decentralisatie zou toepassen, dit de overheidsverspilling aanzienlijk kan doen dalen (A. AFONSO, L. SCHUKNECHT, V. TANZI, European Central Bank Working Paper n° 242: Public Sector Efficiency: An International Comparison, July 2003; L.P.FELD, J.G.MATSUSAKA, Budget Referendums and Government Spending: Evidence from Swiss Cantons, Journal of Public Economics 87 (2003) 2703– 2724).

Deze studies concreet vertalen in Euros kunnen wij echter niet. Dit behoort eigenlijk de taak te zijn van de overheid. In Zwitserland worden dergelijke cijfers keurig bijgehouden zodat de burgers een goede inzage hebben in het bestuur van de overheid. Het staat echter wel vast dat de bedragen die hiermee gepaard gaan enorm zijn.

Dankzij directe democratie en decentralisatie zouden wij onze staatsschuld stilaan kunnen beginnen afbouwen, belastingen zouden verlaagd kunnen worden zonder dat onze fundamentele sociale rechten verminderd dienen te worden. Onze economie zou ademruimte krijgen, een economie leeft immers niet van overheidstewerkstelling maar van privé-initiatieven.

GEVOLG 3: EEN COMPLEXE EN INEFFICIËNTE STAATSSTRUCTUUR

Wanneer men de geschiedenis van dit land leest, ziet men duidelijk dat politici doorheen de jaren steeds halfslachtige en kortzichtige maatregelen genomen hebben en de vaderlandse leuze impliciet vervangen hebben door “Verdeel en Heers”.

Het is dus niet verwonderlijk dat de burgers zich nu geconfronteerd zien met een overheid die tegen alle wetten van de logica ingaat en met begrotingstekorten te kampen heeft, zowel in tijden van voorspoed en tegenspoed.

België telt negen parlementen, acht regeringen. België heeft tien provincies, maar toch elf gouverneurs. Het Europese niveau wordt voor het gemak niet meegerekend. Onze parlementen:

  • De Kamer van Volksvertegenwoordigers
  • De Senaat
  • Het Vlaams Parlement
  • Het Waals Parlement
  • Parlement van de Franse Gemeenschap
  • Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
  • Parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
  • De Vergadering van de Franse Gemeenschapscommissie
  • De Verenigde Vergadering van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie

Deze overvloed aan parlementen en regeringen én een overlappend kluwen van wetten helpen de overheidsschuld goed aandikken. De geldverspilling die hiermee gepaard gaat, is enorm, daar dit geld evenzeer gebruikt kon worden voor sociale voorzieningen, betere infrastructuur, enz.

GEVOLG 4: UITVERKOOP OPENBAAR DOMEIN

De balans van de liberalisering van de energiesector is niet bepaald positief: dure prijzen, corruptie, lobbywerk, onveiligheid en puur bedrog. De privatisering van de energiemarkt werd immers goedgekeurd door Vld, SP.a, PS, CD&V en CdH.

Het zijn overigens vaak diezelfde partijen die nu in de gemeenten verborgen belastingen opleggen aan de energiedistributeurs als compensatie voor de gevolgen van de privatisering. Voor de privatisering hadden de gemeenten immers vaak zelf inkomsten uit de energieproductie en -distributie.

Op die manier betalen we twee keer voor de kosten van de privatisering van de energiesector: éénmaal via de winstmarge die we rechtstreeks betalen aan onze energieleverancier, een tweede keer door de lasten die de gemeenten opleggen om haar eigen verliezen uit deze privatisering te compenseren. In wiens belang zijn deze privatiseringen dan? Alvast niet in die van de burger.

Ook de balans die we nu kunnen opmaken over de sale en lease back transacties van overheidsgebouwen begin deze eeuw is niet positief. Het Rekenhof, dat de financiën van de federale overheid controleert, leverde in een rapport uit 2006 al forse kritiek op de verkoop van overheidsgebouwen. Het noemde de verkoopdossiers "mager en weinig gestructureerd" en vond dat de waarderingen vaak op los zand berusten. Het Rekenhof vroeg zich ook af of de federale regering er bij het negotiëren van de verkoopprijs wel bij stil had gestaan dat het de gebouwen voor een langere periode zou moeten huren. In wiens belang waren deze verkopen? Opnieuw niet in deze van de burger.

Enkele bedenkingen

COLLECTIEVE ACTIES?

Sociale drukkingsgroepen hebben in het verleden vele positieve sociale veranderingen teweeg gebracht. Ze hebben het oorspronkelijke monopolie van de toenmalige politieke elite (zowel liberalen als katholieken) en industriëlen doorbroken. Zonder hen zaten we nu waarschijnlijk nog steeds in het slaventijdperk.

De gedachtegang achter een staking is echter nog steeds goed: solidariteit. Dit biedt een bescherming tegen de politieke trend om sociale basisrechten af te bouwen onder het mom van tijdelijke austeriteitsmaatregelen.

We willen stakingen niet verheerlijken noch hun verwezenlijkingen ontkennen. We nemen hieromtrent geen standpunt in. Niettemin stellen we vast dat vandaag de dag er betere en efficiëntere manieren zijn om gehoord te kunnen worden. De neveneffecten die deze acties met zich meebrengen kunnen we niet langer aan. Potentiële investeerders deinzen terug om nieuwe investeringen te doen, wat een neerwaartse spiraal veroorzaakt. Onze regering denkt door de overheidseconomie aan te wakkeren deze tendens te kunnen tegengaan...

Wanneer wij nu bijvoorbeeld kijken naar Zwitserland zien wij een land dat zowel sociaal, liberaal als groen is. Dit is deels te danken aan het systeem van gemeentevrijheid dat uniek in de wereld is. Maar het kernstuk van dit land is dat het volk het laatste woord heeft in alle beslissingen.

Tenslotte is het de burger die de rekening betaalt en nooit de politici. Het argument misschien niet opnieuw verkozen te worden, kan niet gezien worden als de rekening te betalen.

EEN NIEUWE POLITIEKE PARTIJ?

Een nieuwe politieke partij oprichten doorbreekt het particratisch systeem niet. De geschiedenis leert ons telkens weer opnieuw dat wanneer een partij een meerderheid behaalt, zij nog steeds buiten spel gezet kan worden door middel van een schutkring of cordon sanitaire (Actio Populi neemt hier geen standpunt in over een partij, maar wil enkel aantonen hoe een particratie werkt).

Verder duurt het vaak jaren vooraleer een meerderheid verkregen is die veranderingen teweeg kan brengen. Tegen die tijd is het idealisme van de verkozene al lang veranderd in een pragmatisch handelen om verkozen te blijven. Voorts blijven we op die manier hangen in een conflictdemocratie, daar een oplossing gelegen is een consensusdemocratie.

Onze actie wil dit laatste bewerkstelligen door het definitieve beslissingsrecht aan de bevolking terug geven. Wetenschappelijke studies tonen aan dat een lottocratisch systeem beter functioneert dan een particratisch systeem. Een lottocratie werkt niet door middel van partijen (zoals een particratie) maar door middel van willekeurig geselecteerde mensen.

MANIFESTATIES?

Manifestaties leiden veelal tot niet-blijvende resultaten, vragen veel organisatie en opoffering. Ze hebben dus weinig effect en geen langdurig succes. Politici blijven op hun plaats of verdwijnen naar een aangename onbekende plaats.

Onze actie daarentegen zorgt ervoor dat alle kaarten effectief op tafel gelegd zullen moeten worden en vraagt tegelijk slechts een klein offer: een minimale financiële bijdrage om lid te worden van de vzw en eventueel op de eiserslijst te komen. Economischer en efficiënter kan het niet.

Wanneer we kijken naar de Witte Mars (1996), zien we dat er in wezen niks veranderd is. Meer dan driehonderdduizend mensen zijn toen op straat gekomen om de wantoestanden op het gebied van justitie aan te klagen. Wat is er uiteindelijk veranderd nadat deze verontwaardigde menigte de straat opgegaan is? Niks, de overheid heeft wat sussende woorden uitgesproken, beloftes gedaan..

Wij zijn nu 15 jaar verder…

APATISCHE BURGER?

Politici klagen wel over de apathie van de burger, doch luisteren zij ooit naar hem/haar? Neen, zij doden bewust iedere maatschappijbetrokken gevoel van de burger.

Een goed voorbeeld daarvan is de petitie voor een federale kieskring die door zevenentwintigduizend mensen ondertekend werd. Actio Populi wil hierover geenszins een standpunt innemen, maar enkel aantonen dat ieder “zacht” burgerinitiatief in de prullenbak verdwijnt.

Een federale kieskring zou er voor zorgen dat iedereen nog steeds kan stemmen op wie hij nu stemde, maar zou ook er ook voor zorgen dat mensen op politici van het andere landsdeel kunnen stemmen wanneer zij dit zouden wensen. De federale wetgevende macht heeft er nooit werk van gemaakt en zal er nooit werk van maken. Kwam een minister onlangs niet doodleuk beweren dat ze een fout hadden gemaakt waarop een andere zei dat het onmogelijk was om de klok terug te draaien? De klok terugdraaien zou politieke zelfmoord zijn. Het is in ieder geval aan de burger te bepalen of er een federale kieskring of niet moet zijn.

Daarenboven handelen politieke partijen altijd in eigen belang en eigen voortbestaan. De politiek in België draait om partijfinanciering en de ego’s van politici, de politiek in Zwitserland bijvoorbeeld draait om het volk. Getuige daarvan is de pragmatische aanpak van de Zwitserse politici om slechts 4 maal drie weken samen te komen per jaar en betaald te worden per zittingsdag. Kunt u zich dit inbeelden in België?

MAATSCHAPPIJ TE COMPLEX?

Het is ook overduidelijk geworden dat de maatschappij een te complex en te snel evoluerend gegeven geworden is om gestuurd te worden door enkele partijen en hun HOLLE EN SIMPLISTISCHE MANIFESTEN. Politici verwijten mensen dat ze ongeschikt zijn om beslissingen te nemen, maar werken het wel zelf in de hand.

Deze archaïsche structuren houden geen rekening met het feit dat een burger van dit land bijvoorbeeld in het kader van het asielbeleid meer aanleunt bij een partij die op dat gebied rechtser is en op het vlak van sociaal beleid meer voorkeur heeft voor een linkser beleid. Wij moeten stemmen volgens vakjes en manieren die totaal achterhaald zijn.

Het valt echter op dat de politieke partijen een heel simplistisch systeem in hand houden om hun macht te behouden. Wanneer ze werkelijk een eenvoudig en transparant systeem zouden willen én zogezegd naar het volk zouden willen luisteren, zouden ze kunnen voorzien in een gemengd systeem van representatieve democratie en bindende referenda.

Voor de meeste politici is dit echter een brug te ver. Het is te populistisch volgens hen hoewel elke partij populistisch ontstaan is. Het zou de natie in gevaar brengen. Wanneer men een verdeel- en heerspolitiek voert, is het dan verwonderlijk dat de natie in gevaar komt?

Valt het op dat wanneer politieke partijen stemverlies lijden, ze snel burgerinspraak en referendums van onder het stof halen om opnieuw stemmen te kunnen ronselen?

De oplossing

REFERENDA

De oplossing is de expliciete erkenning van het recht om referenda te houden aan werkbare voorwaarden. Politici beweren bij hoog en bij laag dat wij dit recht niet zouden hebben. Dit is een manifeste leugen. Onze Grondwet sluit dit overigens niet expliciet uit en voor het overige hebben wij sterke juridische argumenten om aan te tonen dat het volk dit recht mag uitoefenen. Of we gelijk zullen halen in België is een vraag, maar zeker is dat we gelijk zullen halen.

Professor Ludo Vény (RUG) merkte zelfs ooit voor de parlementaire commissie “politieke vernieuwing” het volgende op:

"De stelling als zou de organisatie van een referendum en van een volksraadpleging ongrondwettelijk zijn, werd geopperd door de afdeling wetgeving van de Raad van State en domineert tevens de rechtsleer en rechtspraak. In de Grondwet is voor de zogenaamde ongrondwettelijkheid evenwel nergens een duidelijke grondslag terug te vinden: nergens verbiedt een bepaling formeel het referendum of de volksraadpleging.

Bovenvermelde redenering is gebaseerd op artikel 33 van de Grondwet, maar dat artikel blijft erg vaag. Bovendien zou de ongrondwettelijkheid alleen maar voortvloeien uit het tweede lid van artikel 33, en dan nog in combinatie met artikel 42 van de Grondwet. Zo de andere sprekers daarin een impliciet verbod menen te zien, dan komt dat doordat zij aan de grondwet een restrictieve lezing geven. Niets belet echter een ruimere lezing.

Daar komt nog bij dat beide assemblées zonder aarzelen artikel 33, tweede lid, opzij hebben geschoven, telkens als het erop aan kwam internationale instellingen bevoegdheden te verlenen, terwijl de Raad van State daar bij verschillende gelegenheden had tegen ingebracht dat de toewijzing van beslissingsbevoegdheden en de overdracht van nationale soevereiniteit aan internationale instanties niet met die grondwetsbepaling strookte" (p.22-23)

Deze referendums zullen automatisch het effect hebben dat:

  • politici uitvoerders van de volkswil zullen zijn
  • politici zullen moeten samenwerken in plaats van elkaar tegen te werken
  • politici niet onbehoedzaam wetten/besluiten zullen kunnen stemmen/nemen die ingaan tegen het algemeen belang (bijvoorbeeld privatisering van electrabel)
  • politici pragmatischer te werk zullen gaan
  • corruptie drastisch zal verminderen
  • belangrijke maatschappelijke problemen veel sneller aangepakt kunnen worden (bijvoorbeeld klokkenluidersbescherming, onverjaarbaarheid seksueel misbruik)

De grootste voorstanders van referendums hebben jarenlang hun kans gekregen om hun beginselverklaringen te verwezenlijken. Liberalen, socialisten, groenen hadden een meerderheid en waren pro referendums, doch hebben zij deze uiteindelijk nooit georganiseerd.

Terloops valt het op te merken dat CD&V en NVA tegen referendums zijn. Bizar dat de PS tegen referenda is, daar het Charter van Quarignon, dat bij de oprichting van de Belgische werklieden partij werd aangenomen in 1894, het volgende stond :

“Art 4. Recht van volksinitiatief en referendum, in wetgevende, provinciale en gemeentelijke zaken.”

Wat politici echter niet schijnen te begrijpen, is (indien men uitgaat van hun nobele bedoelingen) dat zij zichzelf eigenlijk buiten spel zetten door ons archaïsch systeem in stand te houden. Hoewel het kan zijn dat politici dit leuk of noodzakelijk vinden, zijn wij echter de mening toegedaan dat dit zo niet hoeft te zijn en we kunnen dit aantonen met juridische, economische en sociale gegevens. Deze groep verschuilt zich niet achter goedkope theoretische bedenkingen, maar beroept zich onder andere op de democratie bij uitstek die communautaire vrede en voorspoed kent: Zwitserland.

Zwitserland kent:

  • één van de hoogste BNP per capita in de wereld
  • een zeer lage staatsschuld t.o.v. het BNP
  • één van de laagste belastingsystemen in de wereld
  • één van de beste sociale zekerheidssystemen in de wereld
  • een bevolking met een hoog subjectief welzijn
  • één van de meest innovatieve economieën
  • een goede infrastructuur (wegen, tunnels, spoorwegen)
  • een goed milieubeleid

Het meest frappante is echter dat zij één van de betere sociale zekerheidssystemen hebben en toch weinig belastingen kennen. Onze politici zullen kost wat kost beweren dat België niet vergelijkbaar is met Zwitserland. Tussen beweren en feiten voorstellen zoals ze zijn, is er een wereld van verschil.

Ons land begint de geschiedenis in te gaan als het land waarin de Vlaming en de Waal vechten om een stuk van 2 EUR, terwijl de briefjes van 50 EUR de deur uitvliegen. Dit alles terwijl die briefjes in de handen van god weet wie verdwijnen en haar volk met wat kleingeld achterblijft.

Met bindende referenda kunnen we onze Grondwet herscheppen in een document dat onze burgerlijke rechten beschermt. Voor de mensen die een goed voorbeeld willen van een Grondwet die werkelijk de bevolking beschermt, volstaat het te kijken naar de Grondwet van Zwitserland. Het is niet noodzakelijk dat België een kopie wordt van Zwitserland of enig ander land, maar het is wel noodzakelijk dat een volk  een soort van “checks & balances” heeft om de wetgevende en uitvoerende macht in toom te houden. De regeringscrisis die meer dan 500 dagen duurde willen we toch niet nog een keer meemaken?

HANDREM & GASPEDAAL

REFERENDA WERKEN LANGS TWEE KANTEN. ZE ZIJN TEGELIJK EEN HANDREM EN EEN GASPEDAAL.

Ze zijn een handrem voor overijverige megalomane politici die graag overheidstekorten opbouwen om herverkozen te geraken. En ze zijn een gaspedaal voor onderwerpen die nooit aan bod zou komen in het parlement omwille van bijvoorbeeld lobbygroepen die druk uitoefenen.

We kunnen referenda houden over bvb. hoeveel beleidsniveaus we nodig hebben, of nutsvoorzieningen privaat of publiek moeten zijn, de mogelijkheden zijn enorm.

Actio Populi zal in een latere fase op zijn website de bevolking doorverwijzen naar het online burgerplatform waar men initiatieven, referenda en recalls kan lanceren, becommentariëren, amenderen en uiteindelijk stemmen. In de dagvaarding zullen wij expliciet vragen dat dit netwerk overgenomen en uitgebouwd wordt met overheidsgeld. De eerste ontwikkelingskosten zullen door de vzw bekostigd worden.

Met bindende referenda kan alles aangepakt worden. De grote lijnen worden door het volk bepaald en de details dienen door de politici uitgewerkt te worden. Flaters van politici kunnen we via recalls herroepen.

Dit is nog maar een begin om wantoestanden aan te pakken. Het is duidelijk dat vele referenda die transparantie, eenvoud en rechtszekerheid bieden door politici nooit goedgekeurd zullen worden, daar waar de bevolking deze met open armen zou ontvangen. Het basisprincipe is toch dat een overheid er is ten dienste van haar bevolking en niet omgekeerd?

In een tijd waar enkel nog gepraat wordt over de economische crisis, vergeet men dat dit alles eigenlijk het gevolg is van een systeemcrisis. Het Ancien Regime is nooit verdwenen, echte democratie heeft nog nooit bestaan in België. En in landen waar directe democratie meer en meer gebruikt wordt, herstelt het desbetreffende land zich veerkrachtig.

Het Belgische volk stond erbij en keek ernaar. Actio Populi wil daar verandering in brengen. En niet enkel via clicktivisme.

Mogelijke initiatieven

Actio Populi benadrukt geen politieke standpunten te willen innemen. Eén belangrijke bevinding mogen wij u echter niet onthouden. Het is zo dat hoe meer democratie gewild wordt, hoe meer decentralisatie toegepast dient te worden. Hoe homogener een gemeenschap is, hoe centraler er bestuurd kan worden.

Daarentegen wanneer twee gemeenschappen zeer heterogeen zijn, is het belangrijk om decentraler te besturen. Dit om de minderheidsrechten te beschermen. Bij de twee sterk uiteenlopende gemeenschappen dient dan de vraag gesteld te worden: "Wat willen we wel samen doen?". Deze vraag leidt dan tot een constructieve dynamiek.

Voorts is in principe over ieder onderwerp een referendum mogelijk. De uiterste grenzen die gerespecteerd dienen te worden, zijn de fundamentele mensenrechten zoals vastgelegd in het UVRM en het EVRM. Gezien de huidige mondiale toestand is het veilig om deze als kompas te gebruiken.

Om de bevolking een idee te geven hoe omgegaan kan worden met referendums, geven we enkele voorbeelden van referendums die gehouden zouden kunnen worden:

  • Wilt u het behoud van België?
  • Wilt u het behoud van de Koning?
  • Wilt u een onafhankelijk Vlaanderen, Wallonië, West-Vlaanderen, Limburg...?
  • Wilt u dat België 5 bestuursniveau's blijft hanteren?
  • Wilt u dat België 3 bestuursniveau's hanteert?
  • Wilt u dat België 7 bestuursniveau's hanteert?
  • Wilt u stemrecht? Wilt u stemplicht behouden? (dit is een voorbeeld van twee vragen die door een onafhankelijke commissie gebundeld moeten worden tot één vraag)
  • Wilt u taalvrijheid op administratief en gerechtelijk gebied?
  • Wilt u dat de taal van de lokale gemeenschap op administratief en gerechtelijk gebied toegepast dient te worden?
  • Wilt u een klokkenluidersbescherming voor mensen die wantoestanden aanklagen?
  • Wilt u een privatisering van de NMBS?
  • Wilt u dat genetisch gemanipuleerde gewassen gebruikt mogen worden?
  • Wilt u een nationalisering van essentiële publieke diensten? (cf. Post in Zwitserland)
  • Wilt u een nationalisering van Electrabel?
  • Wilt u dat de openbare omroep neutraal, evenwichtig en alle stromingen in het nieuws brengt?
  • Wilt u in uw gezellige woonwijk een bouwverbod voor gebouwen met meer dan 3 verdiepingen of hoger dan 6 meter?
  • Wilt u dat misdrijven afkoopbaar zijn op gelijk welk moment in de procedure?
  • Wilt u dat bij onteigeningen van een gehele gemeenschap de gehele gemeenschap tesamen verhuisd dient te worden?
  • Wilt u een verbod op hoofddoeken?
  • Wilt u een scheiding tussen kerk en staat?
  • Wilt u dat belastingsgeld gebruikt wordt om de islam, het boeddhisme, ... te ondersteunen?
  • Wilt u dat het Meccano-traject of de Lange Wapper er komt?
  • Wilt u dat uw belastingsgeld gebruikt mag worden om het privé-initiatief Uplace, BE-Mine,... te financieren?
  • Wilt u dat er een treinspoor komt van noord naar zuid voor het internationale vrachtwagenverkeer? (cf Alptransit in Zwitserland)
  • Wilt u dat seksueel kindermisbruik onverjaarbaar is?

Of België zal overleven weten we niet. Maar we willen het in geen geval overlaten aan een elite van een kleine 600 man met hun gevolg. Of België moet voortbestaan of niet, moet in onze handen liggen!

Voorwaarden

Essentiële voorwaarden

Om van het referendum een constructief en werkbaar instrument te maken moeten enkele randvoorwaarden vervuld zijn. Deze zorgen ervoor dat het referendum echt werkbaar is. In heel wat landen zijn referendums dikwijls onbruikbaar gemaakt doordat de politici bewust slechte modaliteiten invoerden (bvb Spanje).

Enkele voorwaarden:

  • Het aantal te behalen handtekeningen mag niet te hoog zijn opdat ook gewone burgers een dergelijk initiatief kunnen starten (tussen de 0,1% en 0,3% voor de initiatieffase en 1 à 3 % voor de tweede fase of de referendum aanvraag)
    • Uitleg: Met de handtekeningendrempel kan het aantal referendums gestuurd worden. Een hogere drempel leidt tot minder referenda, een lagere drempel tot meer referenda. Het is perfect mogelijk en zelfs sterk aangeraden om ook de handtekeningendrempel zelf per referendum vast te leggen.
  • De handtekeningenophaling mag niet gebonden zijn aan een bepaalde plaats, en er moet voldoende tijd voor worden voorzien.
    • Uitleg: De handtekeningenophaling mag bijvoorbeeld niet beperkt blijven tot het stadhuis, of binnen enkele weken klaar moeten zijn. Dat maakt het halen van die drempel onnodig veel zwaarder.
  • Er mag geen uitsluiting zijn van onderwerpen (grens: fundamentele mensenrechten).
    • Uitleg: De ultieme soevereiniteit ligt bij het volk, er kan geen hogere macht zijn die bepaalde onderwerpen uitsluit van directe stemming door het volk.
  • Voor- en tegenstanders moeten gelijk aan bod kunnen komen in de media, en voorafgaand aan de stemming moet de overheid een informatiebrochure verspreiden.
    • Uitleg: Een evenwichtig debat voorafgaand aan de stemming is bijzonder belangrijk.
  • Er kunnen geen meerdere referendumcampagnes lopen over een reeds ingediend onderwerp binnen een legislatuurperiode.
    • Uitleg: Door in hetzelfde jaar twee campagnes te laten lopen over een zelfde onderwerp, zou de tweede campagne de eerste campagne kunnen schaden en zo verwarring scheppen in de geest van de kiezers.
  • De meerderheid van de uitgebrachte stemmen beslist. Er mogen geen deelnamequorums, geen goedkeuringsquorums, en geen speciale meerderheden gelden (uitzondering federale staten: meerderheid bevolking en staten).
    • Uitleg: Deelnamequorums en goedkeuringsquorums maken het mogelijk dat een minderheid haar slag thuishaalt tegen een meerderheid door middel van een boycot-actie. Ook bij speciale meerderheden kan een minderheid een voorstel blokkeren tegen de wil van de meerderheid in. Er is principieel geen verantwoording voor zo’n systeem die aan een bepaalde groep burgers meer macht zou geven dan aan een andere groep.
  • De procedures en modaliteiten van het referendum en alle via referendums genomen beslissingen moeten rechtstreeks in de Grondwet worden ingeschreven. Een voorstel vanuit het parlement tot wijziging van de Grondwet kan enkel met een bindend referendum door de bevolking worden goedgekeurd.
    • Uitleg: Op die manier kan de politieke elite niet stiekem een beslissing die per referendum is genomen ongedaan maken, of de werking van het referendum bemoeilijken.

BELANGRIJK: Opdat democratie niet gebruikt kan worden door een politieke partij of daarachter verscholen lobbygroepen dient er een VERBOD OP PLEBISCIETEN te komen.

Tips voor fase vóór de stembusgang!

  • Wees bewust van de plebisciet-val!
  • De oorsprong van een referendum is belangrijk. Een proces dat volledig door de regering in beweging wordt gezet neigt naar een “onvrij” en oneerlijk referendum in tegenstelling tot een burger-geïnitieerd referendum.
  • Het democratische debat heeft tijd nodig! De tijdsspanne tussen de aankondiging van het referendum en de stembusgang is kritieke periode en zou op zijn minst 6 maanden moeten duren.
  • Zonder volledige financiële transparantie gedurende de campagne, kunnen ongelijke kansen en oneerlijke praktijken de overhand krijgen. Regels ivm doorzichtigheid zijn zeer belangrijk; uitgavelimieten en staatsbijdragen kunnen ook zeer nuttig zijn.
  • Gelijke toegang tot de media (principieel publiek en elektronisch), zowel als evenwichtige verspreiding van informatie (vb een algemene referendumbrochure voor alle stemgerechtigden) zijn vitale aspecten van eerlijke referendumcampagnes. Hierop kan door een onafhankelijk instantie (een onafhankelijke vereniging) toezicht gehouden worden.
  • Een onafhankelijke commissie dient de voor- en tegenstanders te helpen bij het zo eenvoudig, doch duidelijk, mogelijk stellen van de vraag (bvb. dubbele negaties vermijden) als het helder en overzichtelijk opstellen van de argumenten.
  • Het Grondwettelijk Hof (speciale kamer met speciale procedure) dient er op toe te zien dat de fundamentele mensenrechten niet geschonden worden.

Tips voor fase tijdens de stembusgang!

  • Vermijd referendums op een verkiezingsdag. Een referendum op dezelfde dag als een algemene verkiezing heeft de neiging dat partijpolitiek en themapolitiek vermengd worden.
  • Breid de stemdag uit tot een stemperiode. Aangezien een referendum een proces is met verschillende fasen, zou de fase van het stemmen langer moeten duren dan slechts een enkele dag. Om deelname zo eenvoudig mogelijk te maken zouden burgers de mogelijkheid moeten hebben om te stemmen via de stembus, per post (en in de toekomst zelfs met elektronische post), gedurende een periode van twee weken.
  • Gedurende de stemperiode heeft iedereen het recht om zijn wil vrij uit te drukken. Dit betekent absolute geheimhouding en geen berichtgeving over uitslagen gedurende de stemperiode. (bvb onder toezicht van een deurwaarder)

Tips voor ná de stembusgang!

  • Vermijd onnodige en specifieke meerderheidsvereisten. Een democratisch besluit is gebaseerd op een eenvoudige meerderheid van de uitgebrachte stemmen. Opkomstdrempels van meer dan 25% van de kiezers neigen ertoe boycot-strategieën te veroorzaken. In federale staten is nochtans een dubbele meerderheid aanbevolen (stemgerechtigden + staten).
  • In veel landen is een referendumresultaat niet bindend. Dit is een democratische contradictio in terminis en creëert een onzeker en oneerlijk proces. De rol van parlement en regering moet begrensd worden tot de uitvoering van het resultaat. Een referendumbeslissing kan enkel worden gewijzigd door een andere referendumbeslissing.
  • Garandeer een vrije en eerlijke na-referendumperiode!
  • Gerechtshoven die over referendumbeslissingen beslissen zijn niet nodig. De uitzuivering van "ongewenste" initiatieven dient in het begin gevoerd te worden middels debat, het nemen van initiatieven en een beperkte rechterlijke toets.

Charlie Chaplin

Actio Populi wil de mensen wakker maken, bewust laten worden en leren zich te verenigen. Charlie Chaplin maakte vooral stomme films. De eerste keer dat hij sprak in zijn films, werden universele en onvergankelijke woorden de wereld ingestuurd. Woorden die nu, bijna 100 jaar later, actueler zijn dan ooit!

Alle door politieke partijen voorgestelde veranderingen in het systeem zijn louter versieringen en onbenullig. We moeten het probleem aanpakken aan de wortel en stoppen met de blaadjes en takjes van het probleem te trimmen. We moeten de particratie uittrekken en echte democratie installeren.

Het is belangrijk om democratische fundamenten van onze staatsstructuur vast te stellen zowel voor ons, als voor toekomstige generaties. We verkeren nu in een crisis, een economische crisis volgens velen, een systeemcrisis volgens degenen die begrijpen wat er zich achter de schermen afspeelt. We moeten daarbij zeer waakzaam zijn dat we nog burgers blijven en niet louter consumenten. Daarom is een verankering van de volkssoevereiniteit in onze grondwet het fundament van alle verdere bepalingen.

Van hier uit kunnen wij werkelijk het fundament leggen van waarden zoals rechtvaardigheid, transparantie, solidariteit, verantwoordelijkheid, vrede, voorspoed… Wij zijn er dan ook van overtuigd dat deze actie succesvol zal zijn wanneer zij gedragen wordt door duizenden burgers. Wij vertegenwoordigen ons inziens enkel waarden die iedereen vertegenwoordigd wil zien: volkssoevereiniteit en zelfbeschikkingsrecht.

Het is een feit dat we niet alleen in België met een crisis zitten, maar ook in Europa met een crisis geconfronteerd worden. Er staan ons dus moeilijke tijden te wachten. En zonder volkssoevereiniteit zullen we steeds onderhevig blijven aan de politieke elite en lobbygroepen die zoals aangetoond niet het beste met ons voor hebben.

Onze sociale rechten worden vernietigd, het openbaar domein waarin onze ouders geïnvesteerd hebben, wordt verkocht aan de vrienden van onze politici. Alles wordt geprivatiseerd, zelfs mensenrechten!!! Lobbyisten hebben de macht in de democratie, niet de burgers.

Daarom vraagt Actio Populi aan allen om zich nu samen te scharen achter één idee: het recht om bindende referendums te houden. Daarna zullen we zien of we verder willen met elkaar of niet. Of we België willen behouden. Of we een apart Wallonië, een apart Vlaanderen en een apart Brussel willen of zelfs een geheel andere staatstructuur… 

Dan zullen we zien of we echt geen eenvoudig, transparant, verantwoordelijk en solidair compromis kunnen sluiten. Doen we dit niet, zullen sociale drama’s zich voordoen. En wie wordt er ondertussen rijk? Politici en multinationals. Natuurlijk ook advocaten die minstens nog 20 jaar zullen discussiëren over de inboedel van België…Doorzie de verdeel en heerspolitiek!

Met onze class action zullen we zien of de scheiding der machten werkelijk bestaat of niet. Indien wij bot vangen, toont dit aan dat de rechterlijke macht geen onafhankelijke macht is maar een politieke macht. Voorts willen wij met MINSTENS 50.000 eisers zijn. Dit lijkt veel, maar dit is het echter niet. In Zwitserland zijn voor een recall referendum 50.000 handtekeningen nodig. Daar de geschiedenis ons leert dat geen enkele vriendelijke aktie van de Belgische bevolking gehoord en verstaan wordt, is een collectieve dagvaarding van 50.000 mensen onze enige uitweg.

Tenslotte willen wij liever een REVOLUTIE BINNEN DE WET, dan een revolutie buiten de wet zoals toestanden in Griekenland die van laatstgenoemde een voorbode zijn.